درسنامه آموزشی شهروند الکترونیکی E-Citizen کلاس دهم

هدف کلی

توانایی کار با شبکه‌های اجتماعی

هدف‌های رفتاری

پس از مطالعه این فصل از هنرجو انتظار می‌رود که:

- با مفاهیم کاربردی در شبکه‌های اجتماعی آشنا شود.
- با انواع نرم‌افزارهای شبکه اجتماعی کاربردی آشنا شود.
- با جرائم رایانه‌ای آشنا شود.
- با اخلاقیات آنلاین، حفظ حریم خصوصی افراد و رعایت حقوق شهروندی آشنا شود.
- نصب برنامه‌های مورد نیاز و تنظیمات و فعال‌سازی شبکه‌های اجتماعی را انجام دهد.

زمان (ساعت)
نظری	عملی
2	3

مقدمه

امروزه دنیای مجازی، به ملموس‌ترین واقعیت زندگی اجتماعی ما تبدیل شده، سبک زندگی بسیاری از ما را دستخوش تغییرات کرده و حجم زیادی از اصطلاحات جدید را به فرهنگ لغت روزانه ما، وارد نموده است. در این فصل با مفهوم «Social Network» یا شبکه‌های اجتماعی که در قالب اپلیکیشن در تلفن‌های همراه هوشمند و رایانه و لپ‌تاپ از آن‌ها استفاده می‌کنیم، بررسی خواهیم کرد.

لازم است بدانیم استفاده از هرگونه شبکه اجتماعی نیاز به داشتن مهارت‌های اجتماعی، سواد رسانه‌ای، زبان‌های خارجی و فناوری اطلاعات دارد.

شبکه‌های اجتماعی Social Network

شبکه اجتماعی، ساختاری اجتماعی است که از گروه‌هایی (عموماً فردی یا سازمانی) تشکیل شده است که توسط یک یا چند نوع خاص از وابستگی مانند ایده‌ها و تبادلات مالی، دوستان، خویشاوندان، لینک‌های وب، به هم وصل هستند. اصطلاح شبکه‌های اجتماعی یک مفهوم عمومی و بسیار گسترده است که به همهٔ انواع شبکه‌های اجتماعی انسانی و گروه‌های اجتماعی انسان‌ها اشاره دارد و آن را نمی‌توان در چند ابزار مانند اینستاگرام، توئیتر و یوتیوب خلاصه کرد. شبکه‌های اجتماعی به یک پلتفرم نیاز دارند.

نمونه‌های رایج سایت‌ها یا پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی شامل فیس‌بوک، اینستاگرام، توئیتر و لینکدین است. کاربران به یک پلتفرم شبکه اجتماعی می‌پیوندند و شروع به برقراری ارتباط (یا شبکه) با سایر کاربران می‌کنند. این کار به این دلیل انجام می‌شود که کاربران بتوانند انتخاب کنند که از چه کسی می‌خواهند ارتباطات را دریافت کنند. در برخی موارد، ارتباط یک‌طرفه است، در حالی که در برخی دیگر، دو طرفه یا چند جهته است.

رسانه‌های اجتماعی Social Media

رسانه اجتماعی از دو واژه «رسانه» به معنای بستر یا وسیله ارسال پیام و «اجتماعی» که در اینجا منظور دریافت گروهی همان پیام است، تشکیل شده است رسانه اجتماعی مجازی عبارت است از بسترهای مبتنی‌بر فناوری که زمینه ارتباط، تعامل و گردهمایی برای تولید و مصرف محتوا را فراهم می‌کنند. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های رسانه‌های اجتماعی مجازی شکل‌گیری فضای ارتباطی است که در آن مشارکت‌ کنندگان یا حاضران که کاربران هم نامیده می‌شوند، هم‌زمان هم تولید کننده اطلاعات هستند و هم مصرف کننده آن.

رسانه‌های اجتماعی به مجموعه سایت‌ها و ابزارهایی اطلاق می‌شود که در فضای ایجاد شده به‌وسیله رسانه‌های نوین از قبیل شبکه‌های ارتباطی، اینترنت و تلفن‌های همراه، متولد شده‌اند و رشد پیدا کرده‌اند. باید بدانیم این رسانه‌های اجتماعی نوین، ویژگی‌های ارتباطی متفاوتی با رسانه‌های سنتی دارند. از این‌رو گاهی در مقابل رسانه‌های قدیمی‌تر از جمله تلویزیون، رادیو، کتاب و مطبوعات، برای رسانه‌های دنیای مجازی از عبارت رسانه‌های اجتماعی استفاده می‌شود. اساساً رسانه‌های اجتماعی بستری برای پخش اطلاعات هستند، هر کسی می‌تواند رسانه‌های اجتماعی را منتشر کند. رسانه‌های خبری سنتی، مانند CNN و فاکس نیوز، محتوای خود را برای مصرف دیجیتال منتشر می‌کنند. کسب‌وکارها و سازمان‌ها نیز این کار را انجام می‌دهند.

تفاوت شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های اجتماعی: در حالی که به‌نظر می‌رسد اصطلاحات رسانه‌های اجتماعی و شبکه‌های اجتماعی قابل تعویض هستند، تفاوت‌های مشخصی دارند. اساساً رسانه‌های اجتماعی بستری برای پخش اطلاعات هستند، در حالی که شبکه‌های اجتماعی بستری برای برقراری ارتباط با یکدیگر هستند. رسانه‌های اجتماعی یک کانال ارتباطی هستند، در حالی که در شبکه‌های اجتماعی، ارتباط، ماهیتی دو طرفه دارد.

آشنایی با تاریخچه شبکه‌های اجتماعی اینترنتی

نخستین بار مفهومی با عنوان شبکه‌های اجتماعی اینترنتی با قالب امروزی در سال 1960 اولین‌بار در دانشگاه ایلی‌نویز در ایالت متحده آمریکا مطرح شد. پس از آن در سال 1997 نخستین سایت شبکه اجتماعی اینترنتی به آدرس Sixdegrees.com راه‌اندازی شد. این سایت به کاربرانش اجازه ایجاد پروفایل داد تا آن‌ها بتوانند لیسی از دوستانشان ایجاد کنند. البته این سایت در آن موفق و بعد از سه سال متوقف شد.

بعد از آن، انفجار تجارت در وب سایت‌های اجتماعی در سال 2002 باعث به‌وجود آمدن شبکه‌های اجتماعی فرنداستر (Friendster)، اورکات (Orkut) و لینکداین (Linkedin) شد و باعث شکوفایی قارچ‌گونه وب سایت‌های شبکه‌های اجتماعی در اینترنت شد.

در سال 2004، سایت‌های شبکه اجتماعی فرنداستر با 7 میلیون کاربر و مای اسپیس با 2 میلیون کاربر صاحب بیشترین کاربران در این حوزه بودند. در همین سال سایت شبکه اجتماعی فیسبوک توسط مارک زوکربرگ در خوابگاه دانشگاه هارواد راه‌اندازی شد.

سال 2006، سال گسترش روزافزون کاربران و بازدیدکنندگان وب سایت‌های شبکه‌های اجتماعی بود. در این سال دسترسی عمومی مردم به فیسبوک آزاد شد، زیرا در دو سال قبل، این سایت تنها به‌صورت پایلوت در دانشگاه‌ هارواد استفاده می‌شد، همچنین توییتر نیز در این سال پا به عرصه وب سایت‌های اجتماعی گذاشت.

اهداف شبکه‌های اجتماعی

اهداف بسیار زیادی را می‌توان برای شبکه اجتماعی مجازی نام برد که برخی از مهم‌ترین آن‌ها به‌ترتیب زیر است:

- فراهم کردن بستری برای اینکه افراد بتوانند نظرات خودشان را با دیگران به اشتراک بگذارند.
- ایجاد یک پایگاه داده از کاربران و خصوصیات آن‌ها که می‌توان از آن‌ها برای آنالیز جامعه و برنامه‌ریزی‌های بعدی استفاده نمود.
- ایجاد رفاه و امکانات بیشتر برای سرعت بخشیدن به انتقال اطلاعات.
- به‌وجود آمدن نوعی عدالت و برابری که هر فرد بتواند ایده‌های خودش را مطرح نماید.
- آشنا نمودن جوامع مختلف با آیین و رسوم یکدیگر. به‌نظر می‌رسد که شبکه اجتماعی مجازی گامی دیگر در جهت تبدیل شدن دنیا به یک جزیره کوچک و کوچک‌تر بوده است.

به‌طور کلی، شبکه‌های اجتماعی دارای مزایای متنوعی هستند که مورد پسند بسیاری از افراد جامعه قرار گرفته‌اند. با این حال، گاهی اوقات صحبت‌هایی در مورد برخی از شبکه‌های اجتماعی می‌شود که زیاد خوشایند نیست. به عنوان مثال، بعضی مواقع هدف دسترسی به اطلاعات شخصی کاربران را جزء ویژگی‌های شبکه‌های اجتماعی می‌دانند.

انواع شبکه‌های اجتماعی

نوع هر شبکه اجتماعی مجازی را می‌توان از لحاظ فاکتورهای مختلفی بررسی نمود.

- شبکه‌های اجتماعی تصویر محور: به عنوان مثال از لحاظ محتوا، شبکه اینستاگرام تصویر محور است.
- شبکه‌های اجتماعی ویدیو محور: مانند تیک‌تاک
- شبکه‌های اجتماعی گفت‌وگو محور: مانند Reddit و Quora
- شبکه‌های اجتماعی وبلاگی و انجمن

شبکه‌های اجتماعی خارجی

شبکه اجتماعی فیسبوک Facebook: شبکه اجتماعی محبوبی می‌باشد که به کاربران اجازه اشتراک‌گذاری فیلم، عکس و ایجاد چت به‌صورت صوتی، تصویری و نوشتاری را می‌دهد. فیسبوک از محبوب‌ترین‌های شبکه‌های اجتماعی در حال حاضر می‌باشد.

شبکه اجتماعی یوتیوب Youtube: یوتیوب، بزرگ‌ترین و محبوب‌ترین رسانهٔ تصویری در بین شبکه‌های اجتماعی مجازی است که در 14 فوریه سال 2005 با همکاری سه کارمند سابق پی‌پال، تأسیس و بعدها در نوامبر 2006 به قیمت 1.65 میلیارد دلار توسط کمپانی گوگل، خریداری شد. این وب سایت در حال حاضر، بیش از 1 میلیارد و 500 میلیون بازدید ماهانه دارد اما از شبکه‌های اجتماعی نمونه یوتیوب در شبکه اجتماعی ایرانی می‌توان آپارات را نام برد.

شبکه اجتماعی اینستاگرام Instagram: اینستاگرام یک شبکه اجتماعی تصویری است. این پلتفرم در 6 اکتبر سال 2010 راه‌اندازی شد و بیش از 400 میلیون کاربر فعال دارد و مالک اصلی اینستاگرام هم، فیسبوک است. تعداد بسیار زیادی از کاربران از این شبکه برای پست‌کردن تصاویر سفر خود، دنیای مد، غذاهای مختلف و موردعلاقه خود، هنر و سایر موضوعات مشابه استفاده می‌کنند. در این فضا شما می‌توانید به‌راحتی و تنها با چند ترفند افزایش فالوور در اینستاگرام خود داشته باشید.

یکی از دلایل محبوبیت اینستاگرام، به واسطهٔ فیلترهای منحصر به فردی است که امکانات ویرایش عکس و ویدیو را، ایجاد می‌کنند. تقریباً 95 درصد کاربران این شبکه عضو فیسبوک هم هستند و بدین‌ترتیب شما می‌توانید با یک تیر دو نشان را هدف بگیرید. هم اکنون اینستاگرام حدود 800 میلیون بازدید ماهانه دارد.

شبکه اجتماعی توئیتر Twitter: توییتر در 21 مارس سال 2006 تأسیس شد و دفتر اصلی آن در سان‌فرانسیسکوی کالیفرنیا است. شاید این پرسش به ذهن شما هم رسیده باشد که ارسال پست با استفاده از حداکثر 280 کاراکتر در توییتر، روش مناسبی برای تبلیغات تجاری نیست اما بنابر آمار، این رسانهٔ ارتباط اجتماعی بیش از 320 میلیون کاربر ماهانهٔ فعال دارد که با استفاده از همین محدودیت 280 کاراکتری اطلاعات خود را انتقال می‌دهند. در زمینه تجارت، مشاغل مختلف از این رسانهٔ پربیننده برای تعامل با مشتریان خود، پاسخ‌دهی به سؤالات آن‌ها و انتشار آخرین اخبار استفاده می‌کنند و هم‌زمان تبلیغات ویژه برای مخاطبین خاص خود را هم پیگیری می‌کنند.

شبکه‌های اجتماعی ایرانی

شبکه اجتماعی بله Bale: این شبکه اجتماعی مجازی، در سال 1395 شمسی راه‌اندازی شد. به‌وسیله شبکه بله می‌توان علاوه‌بر ارسال پیام، به انجام امورات مالی نیز پرداخت. یکی از اصلی‌ترین پشتوانه‌های این شبکه اجتماعی بانک ملی ایران می‌باشد.

شبکه اجتماعی ایتا: یک سال پس از بله و در سال 1396 شروع به‌ کار نمود. نمایش محتوای آن شبیه به اینستاگرام بوده و همین‌طور امکان انتقال وجه را فراهم کرده است.

شبکه اجتماعی روبیکا: این شبکه اجتماعی مجازی همه کاره می‌باشد و از طرفی پرحاشیه هم بوده است. در سال 1400 مجوز اپلیکیشن روبیکا به‌دلیل ساخت حساب برای کاربران بدون مجوز، باطل شد.

شبکه اجتماعی آی‌گپ: این پیام‌رسان از امنیت بالا و کیفیت مطلوبی جهت نگهداری و تبادل داده‌ها برخوردار می‌باشد. در سیستم عامل‌های اندروید، iOS، لینوکس، ویندوز و تحت وب اجرا می‌گردد.

شبکه اجتماعی سروش: در ابتدا، کار خودش را با حمایت صدا و سیما آغاز نمود و هم اکنون به‌صورت مستقل فعالیت می‌کند. همچنین نام او به سروش پلاس تغییر یافت.

شبکه اجتماعی شاد: نام این شبکه اجتماعی مجازی، مخفف عبارت شبکه آموزشی دانش‌آموز است. یکی از علت‌های پیدایش شاد، فراگیر شدن ویروس کرونا بود. این پیام‌رسان در دوران شیوع کرونا، نقش مهمی در برگزاری آنلاین کلاس‌های درس داشته است.

مفاهیم کاربردی در شبکه‌های اجتماعی

Forward , Direct Post ,Like و Pin

Post: کل مطالب منتشر شده توسط صاحب پیج (اعم از عکس، فیلم و متن) را پست می‌گویند.

Like: به معنی علاقه داشتن است. شما می‌توانید برای پست‌هایی که در اینستاگرام مشاهده می‌کنید، از لایک استفاده کنید. لایک یعنی رضایت شما از محتوای پست موردنظر. در نظر داشته باشید اگر پستی را لایک کنید و بعدا پشیمان شوید به‌راحتی می‌توانید لایک آن پست را پاک کنید.

Direct: به معنی مستقیم و بدون واسطه می‌باشد. در اینستاگرام به ارسال پیام خصوصی برای فرد مورد نظرتان دایرکت می‌گویند.

Forward: فوروارد در شبکه‌های اجتماعی به معنی فرستادن پیغام یا پست یک شخص به یک شخص دیگر می‌باشد. این امکان توسط خود شبکه اجتماعی مربوطه فراهم می‌شود و به‌واسطه آن می‌توانید پیامی را برای دوستان خود انتقال دهید.

Pin: شما می‌توانید گروه، کانال و یا چت‌های خاص و مهم را به بخش بالایی صفحه و یا لیست چت‌ها را pin کنید تا همواره در دسترس و دید عموم قرار بگیرد.

پین کردن کانال یا گروه به اول صفحه: ابتدا برنامه خود (شاد، تلگرام و...) را به‌روزرسانی کرده و آن را اجرا کنید. سپس انگشت خود را روی کانال یا گروه مورد نظر نگه‌ داشته و سپس گزینه Pin to top را انتخاب کنید.

در برنامه شاد نیز به‌همین ترتیب می‌باشد با این تفاوت که کلمه «سنجاق کردن به بالا» را باید انتخاب نمایید. در صورتی‌که قصد دارید این گروه یا کانال را از بالای صفحه حذف کنید، مجدداً باید انگشت خود را روی نام آن نگه داشته و گزینه Unpin to top را انتخاب کنید.

پین کردن پیام در گروه‌ها و کانال‌ها: برای پین کردن پیام در گروه‌ها و کانال‌ها، انگشت خود را روی کانال یا گروه مورد نظر نگه داشته و سپس گزینه «سنجاق پیام» را انتخاب کنید.

در صورتی‌که قصد دارید این پیام را از بالای صفحه حذف کنید، مجدداً باید انگشت خود را روی نام آن نگه داشته و گزینه «برداشتن سنجاق» را انتخاب کنید.

معرفی چند نرم‌افزار شبکهٔ اجتماعی کاربردی

1- فیسبوک: بزرگ‌ترین شبکه اجتماعی دنیا با بیش از 2 میلیارد کاربر فعال در ماه است. فیسبوک محلی مناسب برای تعامل با دوستان و آشنایان، بیزینس و تجارت و همچنین تبلیغات است. اشتراک گذاری مطالبتان در پیج تجاری فیسبوک بسیار روی سئو تأثیرگذار است.

2- واتساپ: واتساپ یک شبکه اجتماعی مبتنی بر پیام است که الان جزئی از فیسبوک می‌باشد و در سال 2017 بیش از 1 میلیارد نفر کاربر فعال داشته است.

3- لینکدین: یک شبکه اجتماعی مرتبط با مشاغل و صاحبان کسب‌وکار است که متعلق به ماکروسافت بوده و تاکنون بیش از 500 میلیون عضو دارد. فعال بودن حساب اعضای یک کسب‌وکار در لینکدین بسیار بر روی سئو و بازخورد یک کسب‌وکار تأثیرگذار است.

4- توییتر: توییتر دارای بیش از 140 میلیون کاربر است که بیشتر در کشور آمریکا محبوب بوده و کاربران می‌توانند تا 140 کاراکتر را برای هم به همراه عکس و ویدیو توییت کنند.

5- اینستاگرام: شبکه اجتماعی متکی بر عکس و ویدیو که متعلق به فیسبوک بوده و بیش از 375 میلیون عضو دارد و در کشور ما، ایران نیز بسیار محبوب است.

6- پینترست: یک شبکه اجتماعی مبتنی بر اشتراک‌ گذاری تصویر و ویدیو از سایت‌های دیگر است که به قول خود سایت، آن‌ها را پین می‌کند و در آلبوم‌هایی که شما تعیین می‌کنید نمایش می‌دهد.

7- شبکه اجتماعی دانشجویی روبرد: یکی از شبکه‌های اجتماعی ایرانی است که امکان استفاده از آن برای چهار زبان فارسی، انگلیسی، ترکی استانبولی و عربی وجود دارد. این پیام‌رسان در چهارچوب فرهنگ ایرانی ساخته شده است.

8- شبکه اجتماعی پیام‌رسان سروش و سروش پلاس: اپلیکیشن سروش جزء بهترین شبکه اجتماعی ایرانی محسوب می‌شود. پیام‌رسان سروش نسخه ایرانی تلگرام است که کاربران زیادی را به خود جذب کرده است. در سال‌های اخیر و با تعطیلی مدارس به‌دلیل کرونا، این شبکه اجتماعی برای تحصیل مجازی مورد استفاده قرار گرفت. سروش‌پلاس آخرین و بهترین آپدیت این اپلیکیشن است. سروش‌پلاس از فرمت بهتری برخوردار است و حاوی یک دستیار صوتی است که می‌توان تنظیمات، پیام‌ها، تماس‌ها و... را به آسانی انجام داد. همچنین سروش‌پلاس قسمتی به نام Post Chin یا Time Line دارد که حاوی بهترین پست‌های کانال است. در این نسخه علاوه‌بر دستیار صوتی و Time Line، امکانات دیگری مانند تماس صوتی و تصویری، VOD و تلویزیون، پخش زنده (Live) نیز وجود دارد. البته باید گفت که برخی از این قابلیت‌ها در نسخه iOS سروش‌پلاس وجود ندارند.

9- شبکه اجتماعی پیام‌رسان نزدیکا: پیام‌رسان نزدیکا یک شبکه اجتماعی ایرانی است که شبیه به اینستاگرام است و می‌توان آن را اینستاگرام ایرانی در نظر گرفت. کاربران می‌توانند به کمک این شبکه اجتماعی با دوستان خود در ارتباط باشند و با کاربران جدیدی آشنا شوند.

10- شبکه اجتماعی پیام‌رسان روبیکا: پیام‌رسان روبیکا یکی از بهترین اپلیکیشن‌ها است که تمامی قابلیت‌های شبکه‌های اجتماعی را دارد و در واقع ترکیبی از همه آن‌ها است. همچنین روبیکا انواع فیلم و سریال‌های جدید را ارائه می‌دهد که به‌همین دلیل کاربران زیادی را به خود جذب کرده است.

11- شبکه اجتماعی پیام‌رسان آی‌گپ: آی‌گپ یک شبکه اجتماعی ایرانی برای تبادل عکس، ویدیو، پیام متنی و... است. همچنین با تغییر سایت‌های دانشگاه‌ها، این اپلیکیشن مورد استفاده دانشجویان قرار گرفته است.

12- شبکه اجتماعی پیام‌رسان طاقچه: پیام‌رسان طاقچه مربوط به نویسندگی و کتاب‌خوانی است که کاربران می‌توانند با استفاده از آن کتابی را منتشر یا دانلود کنند. این پلتفرم جهت حمایت از نویسندگان و گسترش فرهنگ کتاب و کتاب‌خوانی ساخته شده است.

13- شبکه اجتماعی پیام‌رسان ایتا: پیام‌رسان ایتا شبیه به تلگرام است و امکان ایجاد کانال و گفت‌وگو در آن وجود دارد. این پلتفرم با هدف جایگزینی تلگرام به بازار عرضه شده است.

برنامه‌های مورد نیاز جهت نصب شبکه‌های اجتماعی

برای نصب شبکه‌های اجتماعی، از گوگل‌پلی در گوشی‌های اندرویدی و از اَپ‌استور در گوشی‌های اپل استفاده می‌شود.

از برنامه‌های دیگری که می‌توان استفاده کرد برنامه مایکت و برنامه بازار را می‌توان نام برد.

فعال‌سازی و تنظیمات اولیه شبکه‌های اجتماعی

پس از دانلود نرم افزارهای شبکه‌های اجتماعی شروع به نصب آن می‌کنیم.

در طی مراحل نصب اپلیکیشن از شما کد فعال‌سازی درخواست می‌شود که پس از دریافت آن، آن را وارد نمایید.

بعد از راه‌اندازی اپلیکیشن شبکه اجتماعی مورد نظر نیاز به تنظیمات آن خواهید داشت.

تنظیمات و مدیریت گروه‌ها در بله: گروه‌ها و کانال‌های بله، یکی از امکانات کاربردی بله است که به‌وسیلهٔ آن می‌توانید ارتباطات کاری و شخصی‌تان را گسترش دهید. گروه‌های بله امکانات زیادی را در اختیار ما قرار می‌دهند و تنظیماتی دارند که ممکن است از آن‌ها آگاه نباشیم.

ساخت گروه در بله: در بله به‌راحتی می‌توانید گروه بسازید و تنظیمات مختلف روی گروه انجام دهید. در این قسمت تنظیمات مختلف گروه را به شما معرفی می‌کنیم و آموزش می‌دهیم که چگونه در بله گروه را ببندیم و گروه‌های بله را خصوصی کنیم. برای ساخت گروه در بله این مراحل را طی کنید:

1- در صفحهٔ اصلی اپلیکیشن بله، زبانهٔ مخاطبین را انتخاب کنید. اگر از نسخهٔ اندروید استفاده می‌کنید، علاوه‌بر روش قبل، می‌توانید در زبانهٔ گفت‌وگو، منوی مخاطبین (منوی گرد سبز رنگ) را انتخاب کنید. در صفحهٔ جدیدی که برای شما باز می‌شود و در قسمت بالای صفحه، گزینهٔ «ایجاد گروه» را انتخاب کنید.

2- اطلاعات اولیه برای ساخت گروه را وارد کنید و اعضای اولیهٔ گروه را انتخاب کنید. شما می‌توانید یک یا چند نفر از مخاطبانتان را به عنوان اعضای اولیه گروه انتخاب کنید و یا اینکه فقط نام خودتان را به عنوان عضو اولیهٔ گروه ثبت کنید.

ویرایش نام و تصویر گروه در بله

برای تغییر نام گروه در بله این مراحل را انجام دهید:

1- در بالای صفحهٔ گروه، روی نام گروه بزنید.
2- در صفحهٔ باز شده، بالا سمت راست، روی سه نقطه بزنید.
3- از میان گزینه‌ها «تغییر نام گروه» را انتخاب کنید.

اگر از نسخهٔ وب استفاده می‌کنید، برای تغییر نام گروه

1- بالای صفحهٔ گروه، روی نام گروه کلیک کنید.
2- در صفحهٔ باز شده بالا سمت چپ، روی سه نقطه بزنید.
3- از میان گزینه‌ها «ویرایش پروفایل گروه» را انتخاب کنید.

ویرایش تصویر گروه در بله با نسخهٔ اندروید

1- بالای صفحهٔ گروه، روی نام گروه بزنید.
2- در صفحهٔ بازشده، کنار تصویر گروه، روی عکس دوربین بزنید. در این قسمت می‌توانید عکس گروه را ویرایش کنید و اگر از نسخهٔ وب استفاده می‌کنید، بالای صفحۀ گروه، روی نام گروه کلیک کنید.
3- در صفحه باز شده، بالا سمت چپ، روی سه نقطه بزنید.
4- از میان گزینه‌ها «ویرایش پروفایل گروه» را انتخاب کنید و از قسمت «بارگذاری عکس گروه» تصویر را تغییر دهید.

خصوصی کردن گروه در بله با نسخهٔ اندروید

1- بالای صفحهٔ گروه، روی نام گروه بزنید.
2- در صفحهٔ باز شده، بالا سمت راست، روی سه نقطه بزنید.
3- از میان گزینه‌ها «تبدیل به گروه خصوصی» را انتخاب کنید.

برای خصوصی کردن گروه در بله با نسخهٔ وب:

1- بالای صفحهٔ گروه، روی نام گروه کلیک کنید.
2- در صفحهٔ باز شده، بالا سمت چپ، روی علامت تنظیمات بزنید.
3- از میان گزینه‌ها «نوع گروه» را انتخاب کنید و «گروه خصوصی» را علامت بزنید.

آموزش قفل کردن گروه

به عنوان مدیر یا مالک گروه، ممکن است زمان‌هایی نیاز داشته باشید که فعالیت افراد گروه را کنترل کنید. در این مواقع با قفل کردن یا به اصطلاح بستن گروه می‌توانید گروه را تا زمانی مشخص غیرفعال کرده و فعالیت افراد گروه را کنترل کنید. چگونه در بله گروه را ببندیم یا قفل کنیم؟ برای قفل کردن گروه در بله باید مجوز ارسال پیام اعضای گروه را غیرفعال کنید. برای این کار، باید این مراحل را طی کنید:

1- وارد گروه شوید.
2- روی نام گروه بزنید.
3- به بخش «اعضای گروه» بروید.
4- «تعیین مجوز اعضا» را انتخاب کنید.
5- بخش «ارسال پیام» را غیرفعال کنید.

برای باز کردن گروه و برگرداندن مجوز فعالیت، از همین مسیر به بخش «تعیین مجوز اعضا» بروید و امکان ارسال پیام را فعال کنید.

جرائم رایانه‌ای در شبکه‌های اجتماعی

با توسعه و پیشرفت تکنولوژی و نقش پررنگ آن در جوامع امروزی، این حوزه به‌صورت یک موضوع جدید و پرچالش تبدیل شده است. امروزه نمی‌توان تأثیر استفاده از اینترنت و وسایل الکترونیکی از جمله کامپیوترها و موبایل‌ها را بر زندگی افراد نادیده گرفت. حضور افراد در فضای مجازی، ایجاد کسب‌وکار در این فضا، شکل‌گیری روابط اجتماعی در آن و همچنین انجام معاملات تجاری از طریق آن باعث شده است این فضا به عنوان یک محیط مجازی درآید که برخی از افراد از آن سودجویی می‌کنند. از این‌رو قانون‌گذار برای جلوگیری از ایجاد اختلال در این فضا و مشخص کردن قواعد استفاده کنندگان، قوانینی را در این زمینه وضع کرده است.

در هر فضایی که افراد زیادی آنجا حضور دارند، احتمال وقوع جرم می‌رود. مشخص است که فضای مجازی از این قاعده مستثنی نیست و می‌دانیم که جرایم فضای مجازی کم نیستند. همان‌طور که می‌دانیم، جرایم شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی متنوع هستند و جرایمی هم که در آن‌ها اتفاق می‌افتد، طیف گسترده‌ای دارد. اما به‌طور کلی اینستاگرام و تلگرام، بیشترین آمار گزارش تخلف را به خود اختصاص داده‌اند.

جرایم شبکه‌های اجتماعی در سبک‌ها و مدل‌های مختلف اتفاق می‌افتد که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

1- هک کردن حساب کاربران
2- کلاهبرداری در فضای اینترنت
3- جعل عنوان
4- تجاوز به حریم شخصی آدم‌ها
5- جرائم اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی
6- جرائم اخلاقی
7- دزدیدن اطلاعات

جرایم شبکه‌های اجتماعی در اینستاگرام و واتساپ: اگر از جمله افرادی باشید که در این شبکه‌های اجتماعی صفحه دارید و در حوزه تخصصی خودتان فعالیت می‌کنید یا به بلاگری می‌پردازید، به احتمال زیاد با توهین و تهدید از جانب افراد مواجه شدید.

لازم است بدانید اگر از این موارد پرینت بگیرید، می‌توانید با مراجعه به دادسرای جرایم رایانه‌ای اعلام شکایت کنید. این شکایت از جانب پلیس فتا، از شناسایی مجرم تا جمع‌آوری مستندات و مدارک لازم و فرستادن آن به دادگاه پیگیری می‌شود.

جرایم شبکه‌های اجتماعی در صفحات جعلی: علاوه‌بر توهین و تهدید و بی‌احترامی که جزء جرایم شبکه‌های اجتماعی است، اگر با پیج‌های فیکی که با عناوین مختلف مانند: شرکت در قرعه‌کشی، گرفتن جایزه، فروش کالا و خدمات و... کلاهبرداری هم مواجه شدید، بدانید و آگاه باشید که می‌توانید از طریق پلیس فتا پیگیری کنید.

اما گاهی کاربران به‌دلیل آنکه مبلغی که پرداخت کرده‌اند ناچیز بوده یا آن کالا و خدماتی که خریداری کرده بودند، غیرمجاز بوده است، از شکایت و پیگیری آن منصرف می‌شوند و همین باعث رشد بیشتر این شیادان می‌شود.

مجازات کسانی که به جرایم شبکه‌های اجتماعی مرتکب می‌شوند: همان‌طور که می‌دانید برای هر جرمی مجازاتی وجود دارد، مثلا اگر مزاحمت از طریق تلفن یا هر دستگاه مخابراتی انجام شود و به گونه‌ای باشد که برای فرد تهدید آبرویی، افشای اطلاعات شخصی، تهدید مالی و جانی باشد. حبس در 2 ماه تا 2 سال یا 74 ضربه شلاق می‌باشد. اگر با استفاده از هویت کسی صفحه جعلی بسازند و از نام او سوء استفاده کنند، 1 تا 5 سال حبس و 20 تا 100 میلیون ریال جریمه در نظر گرفته می‌شود.

کار با بخش‌های امنیتی شبکه‌های اجتماعی افزایش امنیت در شبکه‌های اجتماعی

امروزه با پیشرفت تکنولوژی و روی کار آمدن اینترنت و فضای مجازی و همچنین پیوستگی مشاغل در شبکه‌های اجتماعی و بازدهی بالا، عموم مردم بیشتر اوقات خود را در رسانه‌های اجتماعی می‌گذرانند، از این‌رو خطرات امنیتی در رابطه با شبکه‌های اجتماعی افزایش می‌یابد. نکاتی که برای حفظ امنیت در شبکه‌های اجتماعی مطرح می‌شود:

1- افزایش امنیت در سرویس‌های پست الکترونیک (Email)
2- نحوه انتخاب بهترین گذرواژه
3- افزایش امنیت در پیام‌رسان‌ها
4- فقط به تنظیمات پیش‌فرض اکتفا نکنید.
5- اگر مورد هک قرار گرفتیم چه کار کنیم؟

1- افزایش امنیت در سرویس‌های پست الکترونیک (Email): امروزه هیچ سرویسی را نمی‌توانید پیدا کنید که برای عضویت در آن نیازی به سرویس پست الکترونیک یا همان ایمیل نباشد! با این حساب برای فعالیت در رسانه‌های اجتماعی و عضویت در آن‌ها، حتما باید یک سرویس ایمیل داشته باشیم که معروف‌ترین آن‌ها Gmail و Email yahoo هستند که در اینجا می‌توانید با نحوه ساخت حساب کاربری در این دو سرویس آشنا شوید.

از این‌رو یکی از راه‌هایی که کسب‌وکار یا حساب‌های رسانه اجتماعی شما را به خطر می‌اندازد، پست الکترونیک شماست. پس بنابراین باید کاری کرد که ایمیل ما امنیت بالایی داشته باشد. برای این کار می‌توانید نکات زیر را رعایت کنید:

1- استفاده از پسورد با ضریب قوی
2- دو مرحله‌ای کردن تأیید ورود
3- گذاشتن سؤالات امنیتی
4- عدم دسترسی افراد به ایمیل

1- استفاده از پسورد با ضریب قوی: مورد اول پسورد یا رمز عبور قوی است. برای تست و فهمیدن ضریب رمز عبور خود می‌توانید از قابلیتی که شرکت آنتی‌ویروسی کسپراسکای در اختیار شما می‌گذارد استفاده کنید! البته این را توصیه نمی‌توان کرد چون احتمال دارد یک دیتابیس از پسوردها را برای خود جمع‌آوری کنند!

2- نحوهٔ انتخاب بهترین گذرواژه: همان‌طور که در تصویر بالا مشاهده می‌کنید با استفاده از حروف بزرگ و کوچک، @ و # و اعداد توانستیم ضرب کرک پسورد خود را به 10000 قرن برسانیم!

نکته بعدی تأیید دو مرحله‌ای است که بعد از وارد کردن پسورد صحیح باید از طریق پیام کوتاه، ایمیل، تماس و یا پاپ آپ آمدن روی گوشی خود تأیید کنید که خودتان می‌خواهید وارد حساب ایمیل خود شوید.

برای فعال کردن تأیید دو مرحله‌ای Gmail می‌توانید به آدرس Settings > Accounts and Import > Change password recovery options رفته و تنظیمات آن را فعال کنید.

2- دو مرحله‌ای کردن تأیید ورود: بعد از ورود به قسمت change password recovery options، همانند تصویر بالا می‌توانید با فعال کردن تأیید دو مرحله‌ای (step verification ـ 2) و تنظیم شماره تماس بازیابی (Recovery phone) و ایمیل بازیابی (Recovery email) برای تأیید دو مرحله‌ای، Gmail خود را امن‌تر کنید.

3- افزایش امنیت در پیام رسان‌ها تأیید دو مرحله‌ای در پیام‌رسان‌ها هم مثل ایمیل می‌باشد، در اکثر پیام‌رسان‌ها می‌توانید از قسمت تنظیمات و بخش حریم خصوصی و امنیت (Privacy and Security)، تأیید دو مرحله‌ای را فعال کنید.

4- فقط به تنظیمات پیش‌فرض اکتفا نکنید: هنگامی که یک پروفایل رسانه اجتماعی ایجاد می‌کنید. به‌طور خودکار مطابق تنظیمات پیش‌فرض خود را تنظیم می‌کند. مشکلی که وجود دارد این است که اکثر این تنظیمات سست‌ترین استانداردهای امنیتی را در هر بستر رسانه اجتماعی مشخص نشان می‌دهند. به‌همین دلیل بسیار مهم است که تنظیمات حریم خصوصی حساب‌های رسانه‌های اجتماعی خود را به‌صورت دستی تنظیم کنید تا امنیت آن‌ها به حداکثر برسد.

5- اگر مورد هک قرار گرفتیم چه کار کنیم؟ حال مهم‌ترین بخش از افزایش امنیت در شبکه‌های اجتماعی، زمانی است که نکات امنیتی و حریم خصوصی را رعایت نکنیم. زمانی‌که یک هکر به حساب ما دسترسی پیدا می‌کند، سرعت ما باعث نجات ما می‌شود. در اکثر شبکه‌های اجتماعی زمانی‌که یک نفر دیگر به حساب ما ورود پیدا می‌کند، یک ایمیل و یا پیام کوتاهی مبنی‌بر ورود شخص دیگر برای ما ارسال می‌کند. در این صورت ما به راحتی می‌توانیم ورود شخص را به حساب خود مسدود کنیم.

اخلاقیات آنلاین، حفظ حریم خصوصی افراد و رعایت حقوق شهروندی

همان‌طور که در یک جامعه شهروندان دارای حقوقی هستند، در فضای مجازی نیز کاربران حقوقی دارند که باید حفظ شده و با آنچه باعث نقض حقوق شهروندی می‌شود مقابله شود.

در واقع بین فضای سایبر و جامعه واقعی از این حیث که شهروندان دارای حقوقی هستند و باید این حقوق حفظ شود، فرقی وجود ندارد. با وجود این، در فضای مجازی ویژگی‌هایی است که آن را از جامعه واقعی متفاوت می‌کند و به همان نسبت هم حقوق کاربران در فضای سایبری دارای اهمیت بیشتری می‌شود. در حالی که در جامعه روی برخی از حقوق شهروندی تأکید بیشتری می‌شود که قانون‌گذار باید حمایت‌های فوق‌العاده‌ای نسبت به آن داشته باشد. در فضای سایبری هم حقوق کاربران اقتضای این را دارد که قانون‌گذار حمایت مؤثرتری از آن انجام دهد.

«حق حریم خصوصی» در منشور حقوق شهروندی چگونه تعریف شده است؟

«حق حریم خصوصی» نهمین بند از منشور حقوق شهروندی است که پس از بند «حق‌ دسترسی به فضای مجازی» آمده است.

در بند نهم منشور حقوق شهروندی با عنوان «حق حریم خصوصی» چنین عنوان شده است:

ماده 36 - حق هر شهروند است که حریم خصوصی او محترم شناخته شود. محل سکونت، اماکن و اشیاء خصوصی و وسایل نقلیه شخصی از تفتیش و بازرسی مصون است، مگر به حکم قانون.

ماده 37 - تفتیش، گردآوری، پردازش، به کارگیری و افشای نامه‌ها اعم از الکترونیکی و غیرالکترونیکی، اطلاعات و داده‌های شخصی و نیز سایر مرسولات پستی و ارتباطات از راه دور نظیر ارتباطات تلفنی، نمابر، بی‌سیم و ارتباطات اینترنتی خصوصی و مانند این‌ها ممنوع است، مگر به موجب قانون.

ماده 38 - گردآوری و انتشار اطلاعات خصوصی شهروندان جز با رضایت آگاهانه یا به حکم قانون ممنوع است.

ماده 39 - حق شهروندان است که از اطلاعات شخصی آن‌ها که نزد دستگاه‌ها و اشخاص حقیقی و حقوقی است، حفاظت و حراست شود. در اختیار قرار دادن و افشای اطلاعات شخصی افراد ممنوع است و در صورت لزوم به درخواست نهادهای قضایی و اداری صالح منحصراً در اختیار آن‌ها قرار می‌گیرد. هیچ مقام و مسئولی حق ندارد بدون مجوز صریح قانونی، اطلاعات شخصی افراد را در اختیار دیگری قرار داده یا آن‌ها را افشا کند.

ماده 40 - هرگونه بازرسی و تفتیش بدنی باید با رعایت قوانین، احترام لازم و با استفاده از روش‌ها و ابزار غیر اهانت‌آمیز و غیر آزاردهنده انجام شود. همچنین آزمایش‌ها و اقدامات پزشکی اجباری بدون مجوز قانونی ممنوع است.

ماده 41 - کنترل‌های صوتی و تصویری خلاف قانون در محیط‌های کار، اماکن عمومی، فروشگاه‌ها و سایر محیط‌های ارائه خدمت به عموم، ممنوع است.

ماده 42 - حق شهروندان است که حرمت و حریم خصوصی آن‌ها در رسانه‌ها و تریبون‌ها رعایت شود. در صورت نقض حرمت افراد و ایجاد ضرر مادی یا معنوی، مرتکبین طبق مقررات قانونی مسئول و موظف به جبران خسارت می‌باشند.

حمایت قانون‌گذار از سرمایه‌های معنوی و حفظ حقوق غیرمالی شهروندی همچون حق حمایت، آزادی توأم با مسئولیت، امنیت، تعرض‌ناپذیری مکالمات و مکاتبات، آزادی اندیشه و بیان، مصونیت جان، مال، حیثیت، اعتبار و شخصیت افراد از تعرض ناروا، نامشروع و غیرقانونی در قانون اساسی از جمله در اصول 21، 22، 23، 25، 28، 38 و 39 و نیز دیگر قوانین عادی منبعث از مبانی و قواعد فقهی و اصول کلی حقوقی، حکایت از اهمیت پاسداشت حرمت و کرامت انسانی و احترام به آزادی‌های مشروع افراد جامعه دارد. حق خلوت و رعایت حریم خصوصی انسان‌ها که به عنوان یکی از مصداق‌های مهم سرمایه معنوی انسانی مورد توجه نهادهای حاکمیتی داخلی و سازمان‌های بین‌المللی قرار گرفته و در اعلامیه جهانی حقوق بشر سازمان ملل متحد و نیز اعلامیه حقوق بشر اسلامی شناسایی و بر حفظ آن تأکید شده است، نیاز به بررسی تحلیلی و شناخت جایگاهش در عرصه فقه اسلامی و حقوق موضوعه دارد.

مفهوم و مصداق‌های حق خلوت و حریم خصوصی

حق خلوت یا به تعبیری، حق داشتن یک زندگی خصوصی، به عنوان یکی از حقوق اساسی شهروندان، ارتباط عمیقی با حفظ شان، کرامت، شخصیت، استقلال فردی، توسعه روابط شخصی، گسترش صمیمیت و امنیت روانی پایدار و حاکمیت بر احساسات و افکار و دیگر ارزش‌های مهم انسانی دارد. حریم خصوصی در دو معنا قابل تصور است؛ معنای نخست آن به مفهوم حوزه خصوصی و تعرض‌ناپذیری حیات فردی انسان می‌باشد که معادل عبارت Private Domain در زبان انگلیسی است. حریم خصوصی در معنای دوم مبتنی‌بر حق افراد در مصون بودن از تعرض به حریم خصوصی‌شان به مفهوم اول است که همان بهره‌مندی از حریم خصوصی می‌باشد و معادل Privacy Right در زبان انگلیسی است. مفهوم اصطلاح حریم خصوصی همان تعریف حق خلوت است که برخی نویسندگان از آن به عنوان حق امنیت فردی، مصونیت مسکن و حیثیت و تعرض‌ناپذیری مکاتبات یاد نموده‌اند. حق خلوت عبارت است از «حق داشتن یک چارچوب محافظت شده، امن و خالی از اغیار که در آن به دور از مداخله و فشار دیگران، شخص آن طور که میل دارد، زندگی کند.» یکی از مهم‌ترین مباحث مربوط به حق خلوت، شناخت معیار و مصداق‌های آن است. به دیگر سخن، براساس چه معیار و قاعده‌ای می‌توان مصداق‌های حق خلوت را شناخت؟ در پاسخ باید گفت معیاری قابل پذیرش است که ناظر بر منافع فرد و جامعه باشد. گرچه در شناسایی مصداق‌های تحت شمول حق خلوت اختلاف نظر وجود دارد؛ اما چهار مصداق قابل ذکر است:

1- ورود بدون اجازه و غیرقانونی به خلوت و حریم خصوصی دیگری مانند بازرسی و تفتیش جیب و کیف افراد
2- تصاحب و استفاده از اسم، القاب، عناوین و اعتبار دیگری
3- انتشار اسرار و وقایع خصوصی افراد مانند روابط زناشویی، امور پزشکی، نامه‌های شخصی، خصوصیت و ویژگی‌ها و عادات شخصی
4- انتشار و افشای اطلاعات نادرست و انتساب آن‌ها به یک شخص مانند نشر اکاذیب و افترا

قطعنامه کنگره بین‌المللی حقوق‌دانان مصادیق تعرض به حق خلوت را چنین بیان نموده است:

1- مداخله در زندگی داخلی و خانوادگی فرد
2- تعرض به تمامیت جسمانی و روانی و ایجاد محدودیت‌های اخلاقی و معنوی
3- تعرض به حیثیت، شرافت و شهرت فرد
4- تفسیر مضر و نابجا از گفته‌ها و اعمال شخص
5- افشای امور ناراحت کننده مربوط به زندگی خصوصی فرد
6- استفاده از اسم، هویت و عکس دیگری برای مقاصد تجاری و تبلیغاتی
7- تحت‌نظر قرار دادن یا توقیف شخص و یا جاسوسی کردن درباره او
8- بازرسی مکاتبات دیگری
9- سوء استفاده از مکاتبات کتبی یا شفاهی او
10- افشای اطلاعاتی که از کسی در نتیجه ارتباط حرفه‌ای گرفته یا داده شده است؛ خلاف قاعده حفظ اسرار شغلی و حرفه‌ای 

اصل احترام به‌حق خلوت مانند هر اصل حقوقی دیگری در برخی موارد استثناپذیر است. در اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، حفظ امنیت ملی، نظم عمومی، سلامت و اخلاق عمومی، حقوق و آزادی‌های دیگران، خطوط قرمز، حق خلوت ذکر شده است.

جرائم رایج رایانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی

به‌طور کلی جرائم فضای مجازی به سه دسته کلی تقسیم‌بندی می‌شوند:

دسته اول: جرم از طریق دستگاه‌های هوشمند که نیاز به اینترنت ندارد.
دسته دوم: جرائمی می‌باشند که در نوع غیرمجازی نیز وجود دارند. مانند جعل و یا کلاهبرداری.
دسته سوم: جرائم سایبری نظیر هک، شنود، دست‌کاری داده‌های اینترنتی می‌باشد.

شکستن حرمت یا هتک حرمت

طبق ماده 17 قانون جرایم رایانه‌ای، افرادی که با نشر مقاله‌های کاذب علیه یکدیگر اقدام به عمل هتک کرده، می‌بایست بعد از اثبات شدن جرمشان آماده پاسخگویی به قانون باشند و در نظر داشته باشند که این دسته از افراد نمی‌توانند از زیر بار مسئولیت اعمال خود فرار کنند. قوانین مرتبط با جرایم شبکه‌های اجتماعی را می‌توان در قوانین جرایم رایانه‌ای یافت.

محتوا علیه عفت و اخلاق عمومی

1- تحریک، تشویق، ترغیب، تهدید یا دعوت به فساد و فحشا و یا انحرافات (جنسی بند ب ماده 15 قانون جرائم رایانه‌ای و ماده 639 قانون مجازات اسلامی)
2- اشاعه فحشاء و منکرات (بند 2 ماده 6 قانون مطبوعات)
3- تحریک، تشویق، ترغیب، تهدید یا تطمیع افراد به دستیابی به محتویات مستهجن و مبتذل (ماده 15 قانون جرائم رایانه‌ای)
4- انتشار یا بازنشر هرگونه محتوا علیه امنیت و آسایش عمومی نیز در دسته جرایم شبکه‌های اجتماعی قرار می‌گیرد.
5- انتشار یا بازنشر هرگونه محتوا علیه مقدسات اسلامی اعم از توهین، تبلیغ و به سخره گرفتن آن در دسته جرایم شبکه‌های اجتماعی قرار می‌گیرد.
6- انتشار یا بازنشر هرگونه مطالب مرتبط افترا به مقامات، نهادها و سازمان‌های حکومتی و عمومی (بند 8 ماده 6 قانون مطبوعات و 697 قانون مجازات اسلامی)
7- تبلیغ به نفع حزب، گروه یا فرقه منحرف و مخالف اسلام (بند 9 ماده 6 قانون مطبوعات)
8- انتشار فیلترشکن‌ها و آموزش روش‌های عبور از سامانه‌های فیلترینگ (بند ج ماده 25 قانون جرائم رایانه‌ای)
9- تبلیغ و ترویج مصرف مواد مخدر، مواد روان‌گردان و سیگار نیز در دسته جرایم شبکه‌های اجتماعی قرار می‌گیرد. (ماده 3 قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات 1385)
10- اهانت به امام خمینی (ره) و تحریف آثار ایشان (ماده 514 قانون مجازات اسلامی)
11- انتشار و بازنشر محتوای حاوی تحریک، ترغیب، یا دعوت به اعمال خشونت‌آمیز و خودکشی نیز در دسته جرایم شبکه‌های اجتماعی قرار می‌گیرد. (ماده 15 قانون جرائم رایانه‌ای)
12- قانون جرایم رایانه‌ای برای هک کنندگان فضای مجازی 2 سال حبس تعزیری و جریمه نقدی تعیین کرده است و در نظر داشته باشید برای مجازات افرادی که به‌صورت غیرمجاز به داده‌های اطلاعاتی افراد شامل صوت، تصویر یا متن گفت‌وگوها دستبرد بزنند حبس و جریمه نقدی تعیین کرده است.
13- جالب است بدانید که قانون با تصویب قوانین جرائم رایانه‌ای به هیچ‌کس اجازهٔ تعرض به اطلاعات شخصی کسی را نداده حتی اگر این عمل ناپسند از طرف همسر آن شخص باشد.
14- افشای اسرار خصوصی دیگران مطابق ماده 745 قانون مجازات اسلامی و ماده 16 قانون جرایم رایانه‌ای، چه به‌صورت عمدی و یا غیر عمدی شامل جریمه نقدی و تا دو سال حبس می‌باشد. باید در نظر داشته باشید که انتشار چت و اسکرین‌شات نیز می‌تواند شامل این قانون باشد.
15- استفاده ابزاری از افراد (اعم از زن و مرد) در تصاویر و محتوا، تحقیر و توهین به جنس زن، تبلیغ تشریفات و تجملات نامشروع و غیرقانونی (بند 10 ماده 6 قانون مطبوعات) تحریک یا اغوای مردم به جنگ و کشتار یکدیگر (ماده 512 قانون مجازات اسلامی)
16- فاش نمودن و انتشار غیرمجاز اسرار نیروهای مسلح در شبکه‌های مجازی نیز در دسته جرایم شبکه‌های اجتماعی قرار می‌گیرد. (بند 6 ماده 6 قانون مطبوعات)
17- انتشار محتوا علیه اصول قانون اساسی در دسته جرایم شبکه‌های اجتماعی قرار می‌گیرد. (بند 12 ماده 6 قانون مطبوعات)
18- اهانت به مقام معظم رهبری و سایر مراجع مسلم تقلید نیز در دسته جرایم شبکه‌های اجتماعی قرار می‌گیرد (بند 7 ماده 6 قانون مطبوعات)
19- آموزش و تسهیل جرائم رایانه‌ای (ماده 21 قانون جرائم رایانه‌ای)
20- انتشار و توزیع هرگونه محتوای تبلیغاتی از سوی کارکنان ادارات، سازمان‌ها ارگان‌های دولتی و نهادها با ذکر سمت خود، له یا علیه هر یک از نامزدهای انتخابات در فضای مجازی (مواد 68 و 88 قانون انتخابات ریاست جمهوری)
21- انتشار اخبار کذب از نتایج بررسی صلاحیت‌ها، شمارش آراء، ادعاهای بی‌اساس پیرامون تقلب در انتخابات یا مخدوش بودن انتخابات بدون دلیل و مدرک (مواد 697 و 698 قانون مجازات اسلامی و بند 8 ماده 66 قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی) در دسته جرایم شبکه‌های اجتماعی قرار می‌گیرد.
22- این قانون بدین معنا می‌باشد که شما از یک سری کارها که بر عهده شما گذاشته شده یا از آن منع شده‌اید را انجام می‌دهید و در واقع خلاف آنچه بر شما مقرر شده عمل می‌کنید که این کار در قانون جرم شمرده شده است.
23- تشویش اذهان عمومی، سیاه‌نمایی و بیان مطالب خلاف واقع علیه کشور، ایجاد اختلافات مابین اقشار جامعه به‌ویژه از طریق طرح مسائل قومی و نژادی، انتشار هرگونه نتایج نظرسازی و نظرسنجی کاذب در خصوص انتخابات و نامزدهای انتخاباتی (بند ماده 33 قانون انتخابات ریاست جمهوری - مواد 500 و 698 قانون مجازات اسلامی - بند 4 ماده 6 قانون مطبوعات - مصوبه شورای عالی امنیت ملی و ماده 64 قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی

اقدام به پیشگیری دولت به‌وسیله فیلترینگ

جالب است بدانیم که بیشترین شکایات و جرایم در این خصوص مربوط به تلگرام بوده و در جایگاه دوم اینستاگرام خودنمایی می‌کند. پس از اقدام به فیلتر شدن تلگرام باید در نظر داشت که شماره کاربران تلگرام تا حد زیادی کاهش پیدا کرده است. اما طبق سخنان رئیس پلیس فتا حدود ده تا دوازده میلیون نفر از فیلترشکن استفاده می‌کنند.

اینستاگرام به‌واسطه این که موضوع محور آن حول فایل‌های عکسی و فیلم است جلب توجه زیادی بین کاربران گوشی‌های هوشمند کرده و محبوبیت فراوانی بین کاربران دنیای اینترنت پیدا کرده و همچنین رقیب سرسختی برای دیگر شبکه‌های اجتماعی نظیر فیسبوک و توئیتر شده است؛ چرا که ماهیت توئیتر حول محور نوشته و فایل متنی می‌باشد. همین امر باعث شده تا توجه کلاهبرداران حوزهٔ مدلینگ به این نوع از جرائم شبکه اجتماعی جلب شده و فعالیت خود را گسترش بدهند.

رئیس پلیس فتا نیز در مورد برخی از موارد به هم میهنان عزیز هشدارهایی داده است: «باید درنظر داشت که احراز هویت در این شبکه‌ها امری سخت و بسیار مهم است؛ چرا که تعداد اکانت‌های فیک کم نمی‌باشد.»

فروشندگان کالای تقلبی

از دیگر کلاهبرداران فعال در زمینه جرایم شبکه‌های مجازی فروشندگان کالای تقلبی هستند. این اشخاص با گذاشتن عکس‌ها و فیلم‌هایی با جذابیت کاذب، بیننده را ترغیب به خرید و استفاده از آن‌ها می‌کند. اگر شما و اطرافیانتان نیز یکی از کاربران این شبکه‌ها هستید به احتمال زیاد موارد مشابه از این قبیل جرائم یا تبلیغات فروش کالاهای غیر استاندارد را دیده یا به دام آن‌ها افتاده‌اید. جالب است بدانید توهین، تهدید و مزاحمت در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند پیگیری شود و پلیس فتا پیگیری آن‌ها را با دقت انجام می‌دهد.

فحاشی در فضای مجازی

یکی دیگر از ناهنجاری‌های رایج در فضای مجازی توهین، فحاشی و ناسزاگویی می‌باشد که متأسفانه بی‌اطلاعی مردمی که مورد توهین قرار می‌گیرند از حقوق قانونی خود و عدم برخورد قانونی با چنین افرادی، زمینه را برای ایجاد چنین جرمی برای افرادی فراهم می‌کند. در حالی‌که مطابق با قانون مجازات اسلامی، طبق مواد 145 و 608، این اعمال قبیح (فحاشی، توهین، هتاکی و...) را «جرم انگاری» کرده و «جزای نقدی از یک تا پنجاه میلیون ریال» یا «74 ضربه شلاق» برای مجازات مجرمان درنظر گرفته است.